Olsztynek 14-17 sierpnia 2008,
Ostróda Reggae Festiwal!
Byłe koszary pruskie
w Ostródzie ponownie
zamienią się w kolorowe
miasteczko.
| Olsztynek |
|
|
|
Page 1 of 5 OlsztynekNiewielkie miasto (ok. 7,8 tys. mieszkańców), położone we wschodniej części Mazur Zachodnich, jest jednocześnie ważnym węzłem drogowym (to tutaj z trasy Warszawa - Gdańsk zjeżdża się na Olsztyn) i ośrodkiem przemysłu spożywczego. Na terenie gminy Olsztynek jest około 40 jezior. Łączna powierzchnia 29 największych z nich zajmuje około 1447 ha, co stanowi 4% powierzchni omawianego obszaru; pozostałe to niewielkie oczka o powierzchni poniżej 5 ha. Pierwsza wzmianka o Olsztynku pochodzi z 1351 r. i mówi o budowie tu zamku przez krzyżaków. Przy zamku wielki mistrz Winrych von Kniprode w 1359 r. lokował miasto. W XV w., w czasie licznych wojen polsko – krzyżackich, Olsztynek podzielił los wielu sąsiednich miast i miasteczek – przechodząc pod panowanie raz jednej, raz drugiej strony, był wielokrotnie palony i niszczony. Ten burzliwy okres rozpoczyna już rok 1410, w którym po bitwie grunwaldzkiej miasto i zamek poddały się bez walki wojskom polskim. W 1414 roku w okresie tzw. wojny głodowej wojska polsko-litewskie wtargnęły do Prus. Miasta nie spalono, pomimo nakazu zakonu, który nie mogąc go bronić, wolał zniszczyć gród. Dostało się ono wówczas na krótki czas w ręce wojsk polsko-litewskich. W okresie wojny trzynastoletniej (1454 – 1466) Olsztynek poddał się bez walki Polakom, niedługo potem ponownie opanowali go krzyżacy. W wyniku podpisania pokoju toruńskiego w 1466 roku pozostał w granicach państwa krzyżackiego. Podczas ostatniej wojny polsko-krzyżackiej (1519 – 1521) wojska polskie zajęły Olsztynek w 1520 roku. Miasto pozostawało pod panowaniem polskim aż do hołdu pruskiego w 1525 r. Przez następnych 100 lat Olsztynek rozwijał się bez żadnych przeszkód – już w 1525 r. utworzono tu starostwo, które przetrwało do 1610, kiedy to ziemię olsztynecką włączono do starostwa ostródzkiego. W 1651 roku wielki pożar poważnie zniszczył miasto. Olsztynek nie zdążył pozbierać się po tym nieszczęściu, gdy w 1655 roku nadeszły wojska szwedzkie, a tuż za nimi aż dwukrotnie Tatarzy. Następstwem tych barbarzyńskich najazdów była epidemia dżumy, która zabiła niemal połowę mieszkańców miasta. 30 października 1685 r. straszliwy pożar strawił niemal całe miasto. Spłonęły kościół, plebania, ratusz i prawie wszystkie domy mieszczańskie. Klęska była tak wielka, że elektor zwolnił na dziesięć lat Olsztynek od wszelkich podatków oraz zarządził w całym Księstwie zbiórkę pieniędzy na odbudowę. Początek XVIII w. przyniósł szereg kolejnych nieszczęść – zaraza, siarczyste mrozy, klęska nieurodzaju i głód zdziesiątkowały ludność. Wiek XIX również nie zaczął się dobrze - kolejny wielki pożar z 16 kwietnia 1804 roku strawił niemal cale miasto (spłonęły wówczas ratusz, pastorówka, Brama Niemiecka, a także 108 domów, 73 stajnie, 3 spichlerze, 37 stodół i 37 szop), zaś nadejście wojsk napoleońskich (1806 r.) i konieczność zapłacenia wysokiej kontrybucji było przyczyną kolejnej fali głodu. Żołnierze Napoleona jeszcze kilkakrotnie przemierzali te ziemie, za każdym razem znacząc swój szlak zniszczeniami, głodem i chorobami. Dopiero druga połowa XIX wieku przyniosła korzystne zmiany. W 1856 roku zbudowano szosę do Ostródy i Nidzicy, w 1887 otwarto linię kolejową Olsztyn - Olsztynek - Działdowo. W 1894 roku uruchomiono połączenie kolejowe z Ostródą, a na początku XX wieku zbudowano szpital. W 1914 r. potężny ostrzał artyleryjski ze strony wojsk niemieckich, mający na celu wyparcie z miasta armii generała Samsonowa, zniszczył całe centrum Olsztynka, w tym znaczne fragmenty murów miejskich, zza których broniła się piechota rosyjska. Niemcy odnieśli zwycięstwo, gromiąc rosyjską armię. Na początku 1939 r., pomiędzy Królikowem i Sudwą, władze niemieckie przystąpiły do budowy obozu, który już w pierwszych dniach II wojny światowej stał się obozem jenieckim nazwanym Stalag I B Hohenstein. W okresie drugiej wojny światowej przez obóz przeszły tysiące jeńców polskich, francuskich, radzieckich, belgijskich, holenderskich i włoskich. Obecnie prawie nie ma po nim śladu. „Wyzwalanie” miasta przez Armię Czerwoną było przyczyną ruiny – Olsztynek został w 70% spalony. W sierpniu 1946 r. rozpoczęła się emigracja ludności niemieckiej w formie zorganizowanego wysiedlania przez władze polskie i trwała do 1949 roku. Z ludności miejscowej mogły pozostać te rodziny, które miały polskie nazwiska lub polskie pochodzenie. W tym samym czasie, czyli jesienią 1946, zaczęły przybywać pierwsze transporty repatriantów z Wołynia i Wileńszczyzny. |
